Op naar Gaza

Posted on July 27, 2011

2


OP NAAR GAZA

Aanstaande zondag ga ik op weg naar de Gazastrook, waar ik 6 maanden de handen uit de mouwen zal steken bij een lokale mensenrechtenorganisatie en als freelance journalist schrijf voor Nederlandse en internationale media. In m’n dagelijkse werkzaamheden houd ik mij vooral bezig met het onderzoeken van schendingen van internationaal recht en het opstellen van rapportages aan de VN en andere internationale instellingen.

Ondanks opgedane achtergrondkennis, kan ik me moeilijk een voorstelling maken van mijn toekomstige leefomstandigheden. De Gazastrook is een klein kustgebied (tweemaal oppervlakte Texel) gelegen aan de Mediteraanse zee. Het behoort met 1,6 miljoen inwoners -waarvan de helft jonger is dan 15 jaar- tot de meest dichtbevolkte gebieden op aarde. De ligging aan de zee zal me denk ik goed doen; af en toe uit het benauwde ‘hutje-mutje’ ontsnappen en uitwaaien op het strand.

De hoge mate van isolatie van het gebied is voor mij nog het meest abstract. De afgelopen decennia is de Gazastrook steeds verder afgegrendeld door de Israëlische en Egyptische autoriteiten. In 2006 won Hamas de verkiezingen. Na interne politieke strijd met Fatah kwam de volledige macht over Gaza in 2007 in de handen van Hamas. Sindsdien is de algehele en hermetische blokkade van de Gazastrook officieel beleid van Israël en Egypte. Mijn langdurige verblijf op de Westelijke Jordaanoever –waar de bewegingsvrijheid danig is ingeperkt door militaire checkpoints en een muur- zal me niet voor kunnen bereiden op het claustrofobie-gehalte van Gaza. Er zijn strikte beperkingen opgelegd aan het in –en uitreizen van inwoners. Hierdoor lopen studenten met een studiebeurs voor het buitenland hun kans op vervolgonderwijs mis. Verder zijn de afgelopen jaren honderden patiënten overleden doordat ze te lang moesten wachten op toestemming om naar ziekenhuizen elders (voornamelijk Israël) af te reizen. Gisteren merkte iemand op; “dus je gaat eigenlijk vrijwillig in een openluchtgevangenis zitten.”  Zo zou je het inderdaad kunnen zien. Het enige –maar cruciale- verschil is dat ik als buitenlander makkelijk weer naar buiten kan.

Aangezien ik van ‘lekker eten’ mijn hobby heb gemaakt, ben ik ook benieuwd naar de diversiteit en betaalbaarheid van beschikbare voedingsmiddelen. En kan ik wel voldoende aan schoon drinkwater komen? Of ga ik me een ongeluk betalen aan schaarse waterflessen? Door een gebrek aan bouwmaterialen kunnen de waterzuiveringsinstallaties er niet gerepareerd of onderhouden worden, waardoor 95% van het water dat uit de kraan komt, vervuild is met nitraten. Het drinken van dit kraanwater veroorzaakt op grote schaal chronische nierproblemen, vooral onder kleine kinderen. Ook slaan internationale hulporganisaties al tijden alarm over de tekorten aan medicijnen, schoolspullen en materialen voor de wederopbouw. Sinds operatie ‘Gegoten Lood’ – de laatste grootschalige aanval van het Israëlische leger- zijn vernielde waterzuiveringsinstallaties, woningen en publieke gebouwen (waaronder ziekenhuizen en scholen) nog steeds niet herbouwd/hersteld.

De blokkade betekent ook een verbod op de uitvoer van lokaal producten zoals groenten, fruit, vis, kleding en bloemen. De lokale economie is tot stilstand gekomen. Inmiddels is het werkloosheidspercentage gestegen tot 40% en is 80% van de bevolking afhankelijk van humanitaire hulp. Ik vraag me af hoeveel zichtbare armoede ik tegen ga komen. Mijn ervaring is dat door de gastvrijheid en trots van de Palestijnse cultuur veel armoede onzichtbaar blijft voor gasten.

Hoewel de blokkade van de Gazastrook een allesomvattende impact heeft op het dagelijkse leven, vinden er ook andere gebeurtenissen en ontwikkelingen plaats. Ik ga op zoek naar het nieuws dat de buitenwereld nog niet heeft bereikt, nieuwe ontwikkelingen die nog niet opgemerkt zijn en verrassende initiatieven en persoonlijkheden. Uiteraard zal ik door middel van artikelen, tweets en filmpjes ook korte maar belangrijke nieuwtjes posten. Helaas zullen veel updates waarschijnlijk betrekking hebben op aanvallen van het Israëlische leger op vissersboten, boeren, smokkeltunnels, of bewoonde gebieden. Soms vinden ook bombardementen en beschietingen plaats als reactie op acties van Palestijnse gewapende groepen (zoals het afvuren van zelfgemaakte raketten vanuit de Gazastrook richting Israël). Natuurlijk zijn er ook politieke ontwikkelingen, waaronder: de besprekingen tussen Fatah en Hamas; het streven van de Palestijnse Autoriteiten om in september een Palestijnse Staat uit te roepen; kritiek van mensenrechtenorganisaties op het de Hamas autoriteiten; en diverse burgerprotesten.  Kortom, genoeg zaken om in de gaten te houden.

Dan nog een belangrijke vraag: hoe kom ik de Gazastrook in? Aangezien ik geen medewerkster van een grote internationale organisatie ben, maak ik alleen bij grensovergang Rafah (met Egypte) kans om binnen te komen. Ondanks berichten eerder dit jaar over de ‘openstelling’ van deze grenspost ervaren de inwoners tot nu toe nauwelijks verandering bij hun pogingen om Gaza te verlaten of in te reizen. Ondanks mijn uitnodigingsbrief van het PCHR, en de voortijdige communicatie met de Egyptische autoriteiten kan het dus nog een hele opgave worden om mijn nieuwe werkplek te bereiken. Vrienden en kennissen in Gaza hebben al laten weten dat ik moet rekenen op een flinke portie willekeur en bureaucratie aan de grens. Enkele weken geleden informeerde ik bij de Egyptische ambassade naar de gangbare procedure bij een doorreis naar de Gazastrook. De medewerkster aan de telefoon vroeg verbaasd; “waarom reis je niet via Israël?” Ik vroeg me af of ze het meende. Inmiddels heeft dezelfde medewerkster me laten weten dat mijn naam geregistreerd  staat bij de Egyptische autoriteiten die de grensovergang met Rafah beheren. Toen vertelde ze ook hoe ze onlangs vol ontzetting had gekeken naar een documentaire over de blokkade. Emotie klonk door in haar stem; “dat het zo erg is, dat wist ik niet”. Blijkbaar was haar vraag, waarom ik niet via Israël reisde, toch gemeend.

Mijn reis begint aanstaande zondag dus in Caïro, op dit moment een stad van onrust, ongenoegen en vlagen van geweld. Het Tahrirplein is ondanks acties van het leger, politie en georganiseerde groepen, nog steeds een plek waar demonstranten hun onvrede uiten over het uitblijven van betekenisvolle hervormingen. Ik ben benieuwd wat ik daar aan zal treffen. Mocht ik enkele dagen in Caïro verblijven, dan kunnen jullie daar binnenkort ook over lezen op m’n blog en via twitter.

Posted in: Gaza Diary