“Mijn zoon zou niet moeten worden vrijgelaten”

Posted on October 13, 2011

7


De wisselkoers werd gisteren vastgesteld op 1:1027. Eén Israelische krijgsgevangene blijkt 1.027 Palestijnse gevangenen waard te zijn, volgens de deal die Hamas en Israël gisteren met elkaar sloten. De 1 staat voor Gilad Shalit , de Israëlische soldaat die in 2006 (op 19-jarige leeftijd) gevangen werd genomen door Hamas strijders aan de rand van de Gazastrook. Bezoek van het Internationale Rode werd door Hamas niet toegestaan en twee jaar geleden was voor het laatst een teken van leven van hem te zien. De 1,027 staat voor de 6,000 anonieme Palestijnse gevangenen die verspreid over 22 Israëlische gevangenissen vastzitten.[1] Onder hen zijn 270 kinderen en zo’n 220 “administratief gedetineerden”.[2]

De “Shalit deal”kwam als een verassing. Toevallig zat ik tussen tientallen familieleden van gevangenen toen het nieuws over de gevangenenruil bekend werd. Ze vertelden me over de hongerstaking die zij sinds 2 weken voeren samen met Palestijnse gevangenenin protest tegen de onmenselijke behandeling in Israëlische gevangenissen. We zitten in de protesttent die de groep heeft opgezet voor het Internationale Rode Kruis gebouw in Gaza Stad – de enige verbinding tussen hen en hun gevangen familieleden. Er zijn zelf bedden neergezet voor degenen die uit willen rusten of voor wie zitten te vermoeiend is geworden. De meeste hongerstakers zien er nog redelijk fit uit, gezien de omstandigheden. Anderen liggen op apegapen en hebben totaal geen puf meer.

Een van de hongerstakers is de felle71-jarige Um Ibrahim, die al decennialang opkomt voor de rechten van Palestijnse gevangenen. Ze is uitzonderlijk recht voor z’n raap en behoorlijk kwik voor een ‘seniore’ in hongerstaking. Wanneer het nieuws van de deal bekend wordt, geeft ze weinig response.  Ze moet het allemaal nog zien. Ze vertelt onverstoord verder over haar leven. Het was op 2 april 1986 toen haar huis in vluchtelingenkamp Jabalia (noord Gazastrook) ’s nachts omsingeld werd door soldaten. Het interieur werd overhoop gehaald en haar man en drie zoons (Mohammed, Bakr en Ibrahim) werden meegenomen. Haar man, Mohammed en Bakr kwamen na 1 maand, 1 jaar en 9 jaar weer vrij. Haar zoon Ibrahim, die een 23-jarige bouwvakker was ten tijde van zijn arrestatie, zit nog steeds vast. Hij werd tot 27 jaar gevangenisstraf veroordeeld als lid van het Palestijnse Front voor de Bevrijding van Palestina. Om te zorgen dat haar zoon en alle andere (gewetens)gevangenen niet vergeten zouden worden, begonnen Um Ibrahim en andere famlieleden in 1994 een wekelijkse demonstratie voor het hoofdkantoor van het Rode Kruis in Gaza Stad. Deze demonstratie is nog steeds vaste prik; iedere maandagochtend verzamelen familieleden zich voor het gebouw, met foto’s in hun handen van hun gevangen ouders en kinderen.

Um Ibrahim met foto's van haar zoon

Sinds Ibrahim’s arrestatie 25½ jaar geleden bracht zijn moeder hem koffie, thee, sigaretten en eten tijdens haar bezoeken.Het Internationale Rode Kruis vervoerde haar en andere bezoekers vanuit Gaza naar één van de 22 Israëlische gevangenissen. Dit was jarenlang de routine van Um Ibrahim en haar zoon; korte bezoekjes twee keer per maand. Tot 13 jaar geleden. Toen meldde Um Ibrahim zich, zoals op iedere bezoekdag, ’s ochtends vroeg bepakt en bezakt bij het Rode Kruis. Daar werd haar echterverteld dat haar naam niet meer op de lijst van toegestane bezoekers stond. Ze mocht niet met de Rode Kruis bus mee. Nooit meer. Geen reden, het gewoon een mededeling. Um Ibrahim ging naar huis en kon alleen nog maar huilen, zei ze.

Ze probeerde toch nog met iedere daaropvolgende Rode Kruis bus mee te gaan, maar zonder succes. In 2006 kwam voor alle inwoners van de Gazastrook een einde aan de gevangenisbezoeken; Hams had immers Shalit gevangen genomen en zij zouden daar collectief voor boeten.

Tijdens zijn verblijf in de gevangenis zijn Ibrahim’s vader en broer overleden. Hij moest het nieuws via via vernemen en heeft nooit afscheid kunnen nemen. Volgend jaar zit zijn straf erop en zou hij, op 49-jarige leeftijd, vrij moeten komen. Wanneer ik Um Ibrahim vraag of haar zoon op de lijst staat van gevangenen die vrijgelaten wordt in de Shalit-deal zegt ze; “dat zou niet mogen”. Dat zou verkeerd zijn volgens haar: “mijn zoon komt volgend jaar vrij en we weten dat. De moeder wiens zoon een levenslange gevangenisstraf heeft gekregen, verdient het om haar kind weer terug te zien. We moeten allemaal onze kinderen terug kunnen zien.”

Um Ibrahim voelt zich sterk verbonden met de andere moeders en familieleden van gevangenen. Dit is inmiddels haar 4e hongerstaking voor de rechten van Palestijnse gevangenen. Haar sterke solidariteit en krachtige karakter worden erg gewaardeerd en gerespecteerd door iedereen om haar heen. Wanneer ze hoort dat de stoep voor het Rode Kruis gebouw niet schoon is gehouden, roept ze meteen iemand op het matje; of hij er meteen voor wil zorgen dat er geveegd wordt. Ze gebaart met haar in henna geverfde handen. Zo gezegd, zo gedaan. Ook wanneer ze spontaan begint te zingen over haar gevangen zoon, de vlucht uit haar dorp op 8-jarige leeftijd en alle andere gebeurtenissen in haar leven, wordt het stil om haar heen. Net als anderen, bewonder ik haar kracht en luister naar haar verhaal met een brok in m’n keel.

Of haar zoon op de lijst staat, moet nog blijken. Tot nu toe is weinig bekend over de 1.027 gevangenen die vrijgelaten zullen worden. Hoeveel van hen zijn stenengooiers, hoeveel gewetensgevangenen, hoeveel leidersfiguren, hoeveel leden van het gewapende verzet? Wel werd bekend dat 27 vrouwelijke gevangenen en ongeveer 300 levenslang gestraften ‘part of the deal’ zouden zijn. Van alle gevangenen die vrijkomen, zullen er zeker 200 in ballingschap worden gestuurd. Zij kunnen dus niet terugkeren naar hun families. Nog een saillant detail: Yoram Cohen, hoofd van Shin Bet, heeft al aangegeven dat buitengerechtelijke executies van vrijgelaten gevangenen niet worden uitgesloten.

Hoe dank ook, niks lijkt de pret hier te kunnen drukken; gisterenavond en vandaag wordt overal gevierd dat veel gevangenen vrij zullen komen. Er zijn optochten, muziekwagens tetteren door de straten en ook de imams doen wat extra’s in hun oproep tot gebed.

De vrijlating van gevangenen zal de reden van de hongerstaking echter niet veranderen. De gevangenen en hun families zijn in hongerstaking uit protest tegen: langdurige –soms jarenlange- eenzame opsluiting; marteling; collectieve sancties tegen gevangenen; het onthouden van familiebezoeken; het ontzeggen van onderwijs en literatuur; het onthouden van contact met de advocaat; en illegale praktijken. De vraag is of deze realiteit van de overgebleven 5.000 gevangenen zal veranderen.


[1] Inwoners van bezette gebieden mogen volgens internationaal recht niet buiten die bezette gebieden gevangen worden gezet.

[2] Administratieve detentie is het vasthouden van gevangenen zonder aanklacht of proces, met verwijzing naar ‘geheime bewijsstukken’ waar ook advocaten geen inzicht in krijgen. De administratieve detentie kan oneindig vaak verlengd worden, met maximaal 6 maanden verlenging per keer.